Lekarz uniósł dwa palce i zostawił między nimi prawie nic.
– O dwa włosy mogłoby pani nie być wśród nas.
Potem powiedział:
– Witamy wśród żywych.
Leżałam i patrzyłam na jego palce. Nie umiałam zdecydować, czy to dobra wiadomość. Byłam żywa. To było jasne. Reszta nie była. Cztery lata temu spadłam z wysokości pięciu metrów. Nie dlatego, że weszłam gdzieś, gdzie nie powinnam. Stało się to w wyniku ludzkiego błędu. Cudzy błąd trwał chwilę. Mój upadek też.
W szpitalu zaczęły padać słowa, których wcześniej nie brałam pod uwagę. Kręgosłup. Rdzeń. Niedowład. Wózek. Rokowania. Operacja.
Nie byłam nowa w świecie pacjentów. Od zawsze chorowałam. Anginy wracały regularnie. Dziury w brzuchu. W końcu rak.
Przez lata nauczyłam się szpitalnego porządku. Wiem, że pytanie „jak się pani czuje?” nie zawsze jest pytaniem. Często jest tylko początkiem formularza. Wiem, że wynik może przyjść w nocy, ale nikt nie musi go wtedy przeczytać. Wiem też, że człowiek szybko przestaje się wstydzić własnego ciała, kiedy kilka osób dziennie ogląda je bez większego zainteresowania.
Myślałam, że już mnie sprawdzono.
Skoro przeszedł rak, to co jeszcze mogło mnie zaskoczyć?
Jednej chwili stałam. Następnej już nie. Pięć metrów.
Susan Sontag napisała, że choroba jest nocną stroną życia, bardziej uciążliwym obywatelstwem. Według niej od urodzenia mamy dwa paszporty. Jeden do świata zdrowych. Drugi do świata chorych.
Przez większość życia próbujemy używać tylko pierwszego. Ja chyba od początku nosiłam oba w zewnętrznej kieszeni.
Nie pamiętam długiego okresu, w którym ciało było dla mnie przezroczyste. Zawsze coś przypominało o swoim istnieniu. Blizna. Wynik. Kolejny gabinet.
Mimo to uważałam się za osobę poruszającą się między światami. Wchodziłam do szpitala, wychodziłam, wracałam do swoich spraw.
Choroba zabierała czas, siłę i poczucie bezpieczeństwa. Nie odbierała mi jednak przekonania, że nogi poniosą mnie tam, gdzie zdecyduję. Po upadku po raz pierwszy pomyślałam, że mogę już nie wyjść o własnych siłach.
To było inne obywatelstwo. Nie chodziło tylko o ból. Ból znałam. Nie chodziło nawet o strach przed śmiercią. Ją też już widziałam.
Bałam się wybudzenia po narkozie, po poniedziałkowej 9 godzinnej operacji. Bałam się tego, że otworzę oczy i nie będę wiedziała, co czuję. Że ktoś będzie musiał mnie podnieść. Przesunąć. Umyć. Zawieźć tam, gdzie wcześniej szłam sama.
Nagle całe życie zwęziło się do kilku pytań o ruch. Czy poruszę stopą. Czy usiądę. Czy wstanę. Czy przejdę trzy kroki.
Wtedy zrozumiałam, że wcześniej znałam chorobę głównie jako coś, co trzeba przetrwać. Leczenie się kończy. Rana się zamyka. Wynik przychodzi. Można wrócić. A po upadku słowo „wrócić” przestało być oczywiste.
Dokąd właściwie miałam wrócić? Do ciała sprzed pięciu metrów? Do sposobu chodzenia bez sprawdzania każdego kroku? Do przekonania, że skoro coś robiłam wczoraj, zrobię to także jutro?
Lekarz powiedział „wśród żywych”, wskazując właściwą stronę granicy. Byłam po niej. Oddychałam. Rozumiałam pytania. Odpowiadałam. A jednak przez długi czas nie wiedziałam, w jakim świecie będę żyła dalej. Można być żywą i stracić dawną wersję życia. Można wyjść ze szpitala i nadal słyszeć słowo „wózek”. Ono nie znika tylko dlatego, że ostatecznie nie stało się moją codziennością.
Nie chcę z tego robić opowieści o wdzięczności. Nie obudziłam się po upadku jako lepsza osoba. Nie pokochałam każdego poranka. Nadal marnuję czas. Nadal złoszczę się o głupoty. Potrafię przejść przez cały dzień i ani razu nie pomyśleć o tym, że chodzę.
Może to dobrze.
Nie da się stale żyć ze świadomością dwóch włosów. Człowiek musiałby ostrożnie stawiać szklankę, zamykać drzwi i przechodzić przez ulicę. Każda czynność wyglądałaby jak możliwe pożegnanie. Czasem jednak ciało wykonuje ruch, który pamięta tamten szpital. Noga drży. Plecy odmawiają współpracy. Schodzę po schodach wolniej, choć nikt mnie nie pogania.
Bo oba paszporty leżą obok siebie. Nie wiem, który jest ważniejszy.
Ten do świata zdrowych pozwala mi zapomnieć. Drugi przypomina, że nie ma stałego prawa pobytu po żadnej stronie. Granicę można przekroczyć bez walizki, bez zgody i bez ostrzeżenia.
Cudzy błąd wystarczył.
Pięć metrów wystarczyło.
Dwa włosy też.
Lekarz opuścił rękę i poszedł do następnego pacjenta. Dla niego rozmowa była skończona. Ja zostałam z tym niewielkim odstępem między palcami.
Czy mój paszport do świata żywych ma termin ważności?

